Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại
Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại cho phép người mua chuyển giao quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng cho người khác khi đáp ứng đủ điều kiện pháp luật. Tuy nhiên, không phải mọi căn nhà chưa có sổ đều có thể thực hiện theo cách này. Hiểu rõ phạm vi áp dụng, hồ sơ, công chứng, thuế và bước xác nhận của chủ đầu tư sẽ giúp giao dịch diễn ra minh bạch hơn.
▲Mục lục
1. Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại áp dụng khi nào?
1.1. Không phải mọi hợp đồng mua bán nhà đều được chuyển nhượng theo cùng một thủ tục
Luật Kinh doanh bất động sản 2023 quy định nhóm hợp đồng được chuyển nhượng gồm hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai, hợp đồng thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai và hợp đồng thuê mua công trình xây dựng có sẵn. Trong đó, trường hợp phổ biến nhất với người mua căn hộ thương mại là chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai.
Hiểu đơn giản, người mua đã ký hợp đồng trực tiếp với chủ đầu tư nhưng căn nhà chưa bước sang giai đoạn hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận có thể chuyển giao vị trí pháp lý của mình cho người mua mới nếu đủ điều kiện. Người nhận chuyển nhượng sau đó tiếp tục thực hiện những quyền và nghĩa vụ còn lại với chủ đầu tư.
Đây là điểm cốt lõi của Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại. Giao dịch không phải là “bán sổ đỏ” bởi Giấy chứng nhận chưa được cấp; thứ được chuyển giao là toàn bộ quyền và nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng mua bán đã ký với chủ đầu tư.
1.2. Nhà ở xã hội không áp dụng cơ chế chuyển nhượng này
Luật Kinh doanh bất động sản nêu rõ quy định về chuyển nhượng hợp đồng tại Mục 2 Chương VI không áp dụng đối với hợp đồng mua bán hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Nhà ở xã hội chịu cơ chế riêng về đối tượng được mua, thời gian hạn chế chuyển nhượng và điều kiện giao dịch.
Do đó, người mua cần xác định chính xác loại sản phẩm trước khi tìm thủ tục. Một căn hộ thương mại đang xây dựng và một căn nhà ở xã hội chưa có Giấy chứng nhận có thể cùng ở trạng thái “chưa có sổ”, nhưng quyền chuyển nhượng của người mua hoàn toàn khác nhau.
Cũng không nên dùng hợp đồng đặt cọc, văn bản giữ chỗ hoặc thỏa thuận góp vốn để thay thế hợp đồng mua bán hợp pháp. Cơ quan quản lý năm 2026 tiếp tục khuyến cáo người mua nhà thương mại phải kiểm tra điều kiện mở bán và hồ sơ dự án, đặc biệt tránh những giao dịch được biến tướng thành “suất nội bộ” hoặc hợp đồng không đúng bản chất.
1.3. Căn hộ đã bàn giao vẫn có thể chuyển nhượng hợp đồng trong một số trường hợp
Việc căn hộ đã nhận bàn giao không tự động làm mất quyền chuyển nhượng hợp đồng. Điều kiện quan trọng hơn là hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận cho người mua đã được nộp tới cơ quan có thẩm quyền hay chưa. Luật hiện hành lấy mốc này làm một trong những điều kiện quyết định.
Nghị định 96/2024/NĐ-CP cũng dự liệu hồ sơ công chứng có thể kèm biên bản bàn giao nhà ở nếu đã phát sinh. Điều này cho thấy một căn hộ đã bàn giao nhưng chưa nộp hồ sơ cấp Giấy chứng nhận vẫn có thể nằm trong phạm vi thực hiện chuyển nhượng hợp đồng nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện còn lại.
Với trường hợp dự án đã tiến hành lập hồ sơ cấp sổ cho cư dân, người bán nên kiểm tra trực tiếp với chủ đầu tư trước khi nhận đặt cọc từ bên mua mới. Đây là cách đơn giản nhất để xác định giao dịch còn đi theo thủ tục chuyển nhượng hợp đồng hay phải chờ Giấy chứng nhận rồi thực hiện mua bán bất động sản theo thủ tục thông thường.

Trước khi giao dịch, cần xác định căn hộ còn đủ điều kiện chuyển nhượng hợp đồng hay đã bước sang thủ tục cấp Giấy chứng nhận. (Nguồn: Sưu tầm).
2. Điều kiện chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại gồm những gì?
2.1. Hồ sơ cấp Giấy chứng nhận chưa được nộp
Điều 50 Luật Kinh doanh bất động sản quy định hợp đồng chỉ được chuyển nhượng khi thuộc trường hợp chưa nộp hồ sơ đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất cho người mua.
Mốc này giúp phân định rõ hai hình thức giao dịch. Trước khi hồ sơ cấp sổ được nộp, người mua có thể chuyển nhượng vị trí của mình trong hợp đồng. Sau khi đã chuyển sang giai đoạn cấp quyền sở hữu, giao dịch cần được xử lý theo tình trạng pháp lý mới của tài sản.
Khi áp dụng Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại, người bán không nên chỉ dựa vào việc bản thân “chưa cầm sổ”. Chủ đầu tư có thể đã thay cư dân nộp hồ sơ cấp Giấy chứng nhận. Vì vậy, cần xác nhận tình trạng hồ sơ thay vì suy đoán từ việc sổ chưa được trao.
2.2. Hợp đồng không có tranh chấp, tài sản không bị kê biên trái điều kiện
Hợp đồng mua bán phải được xác lập đúng quy định và không có tranh chấp đang được cơ quan có thẩm quyền thông báo, thụ lý hoặc giải quyết. Trường hợp từng có tranh chấp nhưng đã được giải quyết bằng bản án, quyết định hoặc phán quyết có hiệu lực thì vẫn có thể xem xét điều kiện chuyển nhượng.
Nhà ở thuộc hợp đồng cũng không được nằm trong diện bị kê biên hoặc đang thế chấp để bảo đảm nghĩa vụ, trừ trường hợp bên nhận thế chấp đồng ý. Điều này đặc biệt đáng chú ý với người mua sử dụng khoản vay ngân hàng và thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán.
Nếu căn hộ đang bảo đảm cho khoản vay, người bán nên làm việc với ngân hàng trước khi ký hồ sơ chuyển nhượng. Tùy phương án, ngân hàng có thể yêu cầu tất toán, giải chấp hoặc thực hiện cơ chế đồng ý chuyển nhượng phù hợp. Chỉ khi xử lý được quan hệ bảo đảm, hồ sơ mới thuận lợi đi tiếp.
2.3. Việc chuyển nhượng phải thực hiện đối với toàn bộ hợp đồng
Pháp luật yêu cầu việc chuyển nhượng được thực hiện đối với toàn bộ hợp đồng. Người bán không thể tự chuyển một phần quyền và nghĩa vụ trong một hợp đồng cho người thứ ba nếu cấu trúc hợp đồng chưa được điều chỉnh phù hợp.
Trường hợp một hợp đồng ban đầu mua nhiều căn nhà hoặc công trình nhưng người mua chỉ muốn bán một căn, các bên phải sửa đổi hợp đồng mua bán hoặc ký phụ lục để tách rõ sản phẩm cần chuyển nhượng trước khi thực hiện thủ tục.
Quy định này giúp Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại tạo được tính liên tục. Người nhận chuyển nhượng bước vào đúng vị trí của người mua cũ đối với căn nhà được xác định, tiếp tục thanh toán, nhận bàn giao và thực hiện những nghĩa vụ còn lại thay vì phát sinh một quan hệ pháp lý song song không rõ ràng.

Hợp đồng hợp pháp, không vướng tranh chấp và tình trạng thế chấp được xử lý rõ ràng là nền tảng trước khi ký chuyển nhượng. (Nguồn: Sưu tầm).
3. Quy trình chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại năm 2026
3.1. Lập hợp đồng chuyển nhượng theo đúng mẫu và số lượng mới
Hai bên trước hết thống nhất lập hợp đồng chuyển nhượng theo Mẫu tại Phụ lục XI của Nghị định 96/2024/NĐ-CP. Một thay đổi đáng chú ý từ ngày 09/02/2026 là Nghị định 54/2026/NĐ-CP không còn ấn định cứng 8 bản như quy định ban đầu. Các bên được thỏa thuận số lượng nhưng phải lập không ít hơn 6 bản.
Số bản cần đủ để phục vụ người chuyển nhượng, người nhận chuyển nhượng, chủ đầu tư, hồ sơ thuế, thủ tục công chứng và việc cấp Giấy chứng nhận sau này. Vì vậy, trên thực tế có thể cần nhiều hơn mức tối thiểu tùy tình trạng hồ sơ.
Đây là điểm cần cập nhật khi tìm hiểu Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại, bởi nhiều hướng dẫn cũ vẫn ghi mặc định phải lập 8 bản. Từ tháng 2/2026, con số tối thiểu đã được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn.
3.2. Công chứng và hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi trình chủ đầu tư xác nhận
Với người chuyển nhượng là cá nhân thông thường, một trong hai bên nộp hồ sơ tới tổ chức hành nghề công chứng tại tỉnh hoặc thành phố nơi có bất động sản. Hồ sơ gồm hợp đồng chuyển nhượng, hợp đồng mua bán gốc với chủ đầu tư, chứng từ thể hiện số tiền đã thanh toán, biên bản bàn giao nếu có cùng những tài liệu công chứng liên quan.
Trường hợp bên chuyển nhượng là doanh nghiệp có ngành nghề kinh doanh bất động sản, việc công chứng không bắt buộc, trừ khi các bên có nhu cầu. Đây là ngoại lệ nên cá nhân không nên suy rộng thành mọi giao dịch đều có thể ký giấy tay rồi đưa thẳng tới chủ đầu tư.
Sau bước công chứng, các bên thực hiện thuế, phí và lệ phí liên quan. Khi nghĩa vụ này đã hoàn thành hoặc thuộc trường hợp được miễn, hồ sơ mới được chuyển tới chủ đầu tư để xác nhận việc chuyển giao hợp đồng.
3.3. Chủ đầu tư phải xác nhận trong 5 ngày làm việc và không được thu phí
Theo thủ tục hiện hành, một trong các bên nộp cho chủ đầu tư các bản chính hợp đồng chuyển nhượng, hợp đồng mua bán gốc hoặc phụ lục liên quan và chứng từ chứng minh đã nộp thuế hoặc được miễn, giảm. Nghị định 54/2026/NĐ-CP nhấn mạnh việc xác nhận của chủ đầu tư là cơ sở để chuyển giao quyền và nghĩa vụ giữa các bên.
Trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đầy đủ giấy tờ, chủ đầu tư có trách nhiệm kiểm tra và xác nhận vào hợp đồng chuyển nhượng. Chủ đầu tư không được thu bất kỳ khoản kinh phí nào liên quan tới việc xác nhận chuyển nhượng. Đây cũng là quyền được Luật Kinh doanh bất động sản bảo vệ cho các bên giao dịch.
Từ thời điểm hợp đồng được chủ đầu tư xác nhận, người nhận chuyển nhượng tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ với chủ đầu tư. Nếu hợp đồng sau đó tiếp tục được chuyển nhượng lần hai, lần ba, hồ sơ của toàn bộ những lần chuyển nhượng trước phải được lưu và nộp kèm theo khi làm thủ tục tiếp theo.

Quy trình chuyển nhượng chỉ hoàn tất về mặt chuyển giao quyền và nghĩa vụ sau khi chủ đầu tư xác nhận hợp đồng theo hồ sơ hợp lệ. (Nguồn: Sưu tầm).
4. Thuế và những lưu ý quan trọng khi nhận chuyển nhượng hợp đồng
4.1. Thuế thu nhập cá nhân hiện áp dụng mức 2% trên giá chuyển nhượng
Từ ngày 01/07/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân mới tiếp tục duy trì cách tính thuế đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 2%. Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết cơ chế này.
Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản được xác định bao gồm cả quyền sở hữu hoặc sử dụng nhà ở hình thành trong tương lai. Do đó, việc chuyển nhượng hợp đồng mua căn hộ đang xây dựng không nằm ngoài phạm vi thuế chỉ vì Giấy chứng nhận chưa được cấp.
Trong Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại, nghĩa vụ thuế đặc biệt quan trọng bởi chứng từ đã nộp thuế hoặc được miễn, giảm là một phần hồ sơ trình chủ đầu tư xác nhận. Giá chuyển nhượng và cách khai thuế vì vậy cần được thống nhất minh bạch giữa các bên ngay từ hợp đồng.
4.2. Không nên mặc định chuyển nhượng “nhà duy nhất” luôn được miễn thuế
Nghị định 253/2026/NĐ-CP có cơ chế miễn thuế đối với cá nhân chuyển nhượng nhà ở, đất ở duy nhất nếu đáp ứng đủ điều kiện. Tuy nhiên, quy định miễn thuế theo diện “nhà ở duy nhất” không áp dụng cho trường hợp chuyển nhượng nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai.
Ngược lại, các giao dịch bất động sản giữa một số quan hệ gia đình như vợ với chồng, cha mẹ với con, ông bà với cháu hoặc anh chị em ruột vẫn thuộc nhóm miễn thuế theo điều kiện pháp luật quy định, và phạm vi này có bao gồm nhà ở hình thành trong tương lai.
Do đó, người bán không nên tự xác định miễn thuế chỉ dựa trên việc “đây là căn nhà duy nhất mình mua”. Với hợp đồng căn hộ chưa hình thành đầy đủ, cơ chế miễn thuế có những giới hạn khác với chuyển nhượng căn nhà đã có quyền sở hữu hoàn chỉnh.
4.3. Người nhận chuyển nhượng cần kiểm tra cả nghĩa vụ còn lại với chủ đầu tư
Giá hai bên thỏa thuận chuyển nhượng không phải lúc nào cũng là toàn bộ số tiền người mua mới phải chuẩn bị. Nếu người bán mới đóng 50% giá trị căn hộ, người nhận chuyển nhượng còn phải tiếp tục thanh toán 50% còn lại cho chủ đầu tư theo lịch đã ký.
Ngoài số tiền đã đóng, cần kiểm tra rõ kinh phí bảo trì, VAT, khoản thanh toán khi nhận bàn giao, tiền giữ lại chờ cấp Giấy chứng nhận và các nghĩa vụ khác trong hợp đồng. Luật Kinh doanh bất động sản quy định việc thanh toán nhà ở hình thành trong tương lai theo tiến độ và khi người mua chưa được cấp Giấy chứng nhận, chủ đầu tư nhìn chung không được thu quá 95% giá trị hợp đồng trong trường hợp luật quy định.
Khi áp dụng Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại, người mua mới nên đối chiếu trực tiếp số tiền người bán đã nộp với xác nhận hoặc dữ liệu từ chủ đầu tư. Đây là cách hạn chế chênh lệch giữa lời trình bày của người bán với nghĩa vụ thực tế mà người mua mới sẽ tiếp nhận.

Người nhận chuyển nhượng cần tính cả giá chuyển nhượng giữa hai bên và phần nghĩa vụ tài chính còn lại với chủ đầu tư. (Nguồn: Sưu tầm).
Chuyển nhượng hợp đồng là cơ chế giúp người mua nhà thương mại có thêm tính linh hoạt trước khi hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận. Người bán có thể thay đổi kế hoạch tài chính hoặc nhu cầu ở, trong khi người mua mới tiếp nhận được một sản phẩm đã có hợp đồng trực tiếp với chủ đầu tư mà không phải chờ tới khi sổ được cấp.
Tuy nhiên, Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại không nên được hiểu đơn giản là hai cá nhân ký giấy mua bán rồi thay tên trên hợp đồng. Giao dịch phải đáp ứng điều kiện của Luật Kinh doanh bất động sản, thực hiện công chứng trong trường hợp bắt buộc, hoàn thành nghĩa vụ thuế và được chủ đầu tư xác nhận theo đúng trình tự.
Năm 2026 còn có một thay đổi thực tế đáng ghi nhớ: hợp đồng chuyển nhượng không còn bắt buộc cố định 8 bản mà các bên tự thỏa thuận, miễn không dưới 6 bản. Trong khi đó, thời hạn chủ đầu tư xác nhận vẫn là 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ và chủ đầu tư không được thu phí cho bước xác nhận này.
Với người mua, cách kiểm tra chắc chắn nhất là đi theo đúng trình tự của Quy định chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở thương mại: xác minh tình trạng cấp sổ, kiểm tra tranh chấp và thế chấp, đối chiếu hợp đồng gốc, kiểm tra số tiền đã đóng, công chứng, hoàn thành nghĩa vụ thuế rồi mới đưa hồ sơ tới chủ đầu tư. Khi chuỗi giấy tờ này liền mạch, người nhận chuyển nhượng sẽ có cơ sở rõ ràng để tiếp tục thanh toán, nhận nhà và đứng tên Giấy chứng nhận sau này.