Logo
Tìm dự án
Tìm dự án

Quy định về khoảng cách giữa hai nhà và những điều cần biết

Xem quy định về khoảng cách giữa hai nhà theo từng trường hợp, từ ranh giới đất, khoảng lùi đến an toàn cháy và các yêu cầu cần biết khi xây sát nhà bên cạnh.

▲Mục lục

1. Khoảng cách giữa hai nhà được xác định theo điều kiện xây dựng thực tế

1.1. Khoảng cách giữa hai nhà không áp dụng một mức cố định cho mọi công trình

Không có quy định chung rằng mọi nhà ở phải cách nhà bên cạnh 1 m, 2 m hay một khoảng cố định khác. Muốn xác định đúng quy định về khoảng cách giữa hai nhà, trước hết phải làm rõ loại khoảng cách đang được xem xét. Khoảng cách giữa hai công trình là khoảng trống giữa các khối nhà; khoảng cách tới ranh giới đất được tính theo vị trí công trình so với ranh giới thửa đất; còn khoảng lùi liên quan đến chỉ giới đường đỏ và chỉ giới xây dựng. Ba khái niệm này giải quyết ba vấn đề khác nhau. Vì vậy, một ngôi nhà có thể được bố trí sát ranh giới bên cạnh nhưng vẫn phải lùi so với đường theo quy hoạch, đồng thời phải kiểm tra thêm yêu cầu an toàn cháy nếu thuộc trường hợp áp dụng. Xác định đúng phạm vi ngay từ đầu giúp tránh lấy một con số đúng quy chuẩn nhưng áp dụng sai tình huống.

Quy định về khoảng cách giữa hai nhà không áp dụng một mức cố định. (Nguồn: Sưu tầm)

1.2. Vị trí khu đất và đặc điểm công trình chi phối yêu cầu về khoảng cách

Hai công trình có quy mô tương tự chưa chắc phải đáp ứng cùng một khoảng cách nếu nằm tại những khu vực có điều kiện quy hoạch khác nhau. Khi xem xét khoảng cách xây dựng, cần đặt công trình trong tổng thể khu đất: quy hoạch chi tiết, chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng, ranh giới thửa đất, chiều cao, quy mô và cách bố trí công trình. Công năng cũng có thể làm phát sinh yêu cầu riêng, nhất là với nhà ở kết hợp kinh doanh hoặc công trình thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn về an toàn cháy. Bên cạnh đó, vị trí cửa, ban công, mái, hệ thống thoát nước và các cấu kiện hướng sang bất động sản liền kề còn liên quan đến quyền của chủ sở hữu bên cạnh. Do đó, quy định về khoảng cách giữa hai nhà chỉ có thể xác định chính xác sau khi đối chiếu điều kiện thực tế với quy hoạch và quy chuẩn tương ứng.

2. Quy định về khoảng cách giữa hai nhà thay đổi theo từng trường hợp

2.1. Khoảng cách giữa các công trình phải đáp ứng yêu cầu quy hoạch xây dựng

QCVN 01:2021/BXD quy định khoảng cách giữa các công trình theo chiều cao và hướng bố trí trong những trường hợp thuộc phạm vi áp dụng. Với công trình cao dưới 46 m, khoảng cách giữa hai cạnh dài tối thiểu bằng 1/2 chiều cao nhưng không dưới 7 m; từ đầu hồi đến đầu hồi hoặc cạnh dài tối thiểu bằng 1/3 chiều cao nhưng không dưới 4 m. Với công trình cao từ 46 m trở lên, hai mức tương ứng là 25 m và 15 m; nếu hai công trình khác chiều cao thì tính theo công trình cao hơn. Điểm quan trọng là các con số này không tạo thành quy tắc chung rằng hai nhà ở bất kỳ phải cách nhau 4 m, 7 m hay 15 m. Khi áp dụng quy định về khoảng cách giữa hai nhà, phải xác định đúng loại công trình, cách bố trí và điều kiện quy hoạch trước khi chọn mức khoảng cách.

QCVN 01:2021/BXD quy định khoảng cách giữa các công trình. (Nguồn: Sưu tầm)

2.2. Khoảng cách tới ranh giới đất phụ thuộc cách bố trí công trình

Xây sát ranh giới đất và xây sát nhà bên cạnh là hai vấn đề không hoàn toàn đồng nhất. Một công trình có được bố trí sát ranh giới hay phải chừa khoảng trống cần căn cứ quy hoạch, hồ sơ xây dựng và điều kiện cụ thể của khu đất; không thể suy luận rằng nhà liền kề đã xây sát ranh thì nhà mới cũng đương nhiên được xây tương tự. Khi bố trí công trình gần ranh giới, phạm vi cần kiểm tra còn vượt ra ngoài vị trí bức tường. Móng, mái đua, ban công, ô văng và các bộ phận khác phải được bố trí trong giới hạn được phép, đồng thời không xâm phạm quyền đối với bất động sản liền kề. Đây là lý do quy định về khoảng cách giữa hai nhà không nên được xác định bằng cách chỉ đo khoảng trống giữa hai bức tường. Ranh giới pháp lý của thửa đất và toàn bộ cấu kiện tiếp giáp cần được kiểm tra trước khi thiết kế.

2.3. Khoảng lùi công trình được xác định theo chỉ giới xây dựng

Một công trình không phải lùi so với đường chưa có nghĩa là được xây sát nhà bên cạnh, bởi khoảng lùi và khoảng cách giữa hai nhà giải quyết hai quan hệ khác nhau. Khoảng lùi là khoảng cách giữa chỉ giới đường đỏ và chỉ giới xây dựng, được xác định theo bề rộng đường tiếp giáp, chiều cao công trình cùng yêu cầu quy hoạch tại khu vực. Theo bảng khoảng lùi của QCVN 01:2021/BXD, với đường có lộ giới dưới 19 m, công trình cao không quá 19 m có thể có khoảng lùi 0 m; trên 19–22 m là 3 m; trên 22–25 m là 4 m; trên 25 m là 6 m. Các mức này chỉ có ý nghĩa trong đúng điều kiện của bảng. Vì vậy, khi tìm hiểu quy định về khoảng cách giữa hai nhà, không thể lấy khoảng lùi với đường để suy ra khoảng cách phải chừa với công trình liền kề.

2.4. Khoảng cách an toàn cháy được xác định theo đặc điểm công trình

Khoảng cách an toàn cháy nhằm hạn chế nguy cơ cháy lan giữa các công trình và tạo điều kiện cho hoạt động chữa cháy. Đây là lớp yêu cầu cần kiểm tra riêng, không thể suy ra trực tiếp từ khoảng cách quy hoạch hoặc khoảng cách tới ranh giới đất. Theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023, việc xác định yêu cầu phòng cháy, chống cháy phải căn cứ đúng phạm vi áp dụng và đặc điểm công trình. Bậc chịu lửa, công năng, chiều cao, khối tích, số tầng hầm, lỗ mở trên tường ngoài và giải pháp ngăn cháy đều có thể ảnh hưởng đến yêu cầu cần đáp ứng. Vì vậy, hai công trình cùng số tầng chưa chắc có cùng yêu cầu về khoảng cách phòng cháy. Khi tra cứu quy định về khoảng cách giữa hai nhà, cần xác định trước công trình có thuộc phạm vi áp dụng của QCVN 06 hay không rồi mới sử dụng các thông số an toàn cháy tương ứng.

3. Xây nhà sát ranh giới phải bảo đảm quyền và an toàn của nhà liền kề

3.1. Cửa đi và cửa sổ hướng sang nhà liền kề phải đáp ứng điều kiện liên quan

Việc hai nhà xây gần nhau không đồng nghĩa chủ sở hữu bị cấm tuyệt đối mở cửa về phía nhà liền kề. Theo Điều 178 Bộ luật Dân sự 2015, việc trổ cửa ra vào, cửa sổ quay sang nhà bên cạnh, nhà đối diện và đường đi chung phải tuân thủ pháp luật về xây dựng. Điều luật cũng quy định mặt dưới mái che trên cửa ra vào, cửa sổ quay ra đường đi chung phải cách mặt đất từ 2,5 m trở lên. Cần hiểu chính xác rằng mốc 2,5 m áp dụng cho mặt dưới mái che cửa quay ra đường đi chung, không phải khoảng cách tối thiểu giữa cửa sổ và nhà bên cạnh. Khi thiết kế cửa hướng sang công trình liền kề, cần xem xét ranh giới thửa đất, hướng và phạm vi mở cánh cửa cùng các bộ phận đi kèm, bảo đảm không tùy tiện vượt sang không gian thuộc quyền sử dụng của bất động sản bên cạnh.

3.2. Ban công và các bộ phận nhô ra phải nằm trong giới hạn được phép

Ranh giới xây dựng không chỉ được kiểm soát ở vị trí móng và tường mà còn liên quan đến không gian phía trên thửa đất. Vì vậy, ban công, ô văng, mái đua, lam che nắng, bậu cửa, hộp kỹ thuật hoặc đường ống đều cần được tính đến khi thiết kế nhà sát bên cạnh. Bộ luật Dân sự xác lập nguyên tắc người sử dụng đất được sử dụng không gian theo chiều thẳng đứng từ ranh giới thửa đất nhưng không được làm ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của người khác. Theo đó, một công trình có tường nằm hoàn toàn trên đất của mình vẫn có thể phát sinh vấn đề nếu ban công hoặc cấu kiện khác vượt sang không gian của bất động sản liền kề. Khi áp dụng quy định về khoảng cách giữa hai nhà, cần đồng thời đối chiếu ranh giới, chỉ giới xây dựng, quy hoạch và quy chế kiến trúc tại địa phương để xác định giới hạn của các bộ phận nhô ra.

Ban công và các bộ phận nhô ra phải nằm trong giới hạn được phép xây dựng. (Nguồn: Sưu tầm)

3.3. Mái nhà và hệ thống thoát nước không được gây ảnh hưởng bất động sản liền kề

Với hai nhà xây sát nhau, tranh chấp không nhất thiết phát sinh từ khoảng cách mà có thể đến từ cách bố trí mái và hệ thống thoát nước. Nước mưa, nước thải hoặc nước ngưng tụ từ điều hòa cần được thu gom, dẫn thoát trong phạm vi công trình hoặc đấu nối vào hệ thống phù hợp, không để chảy trực tiếp sang đất, tường, mái hay lối đi của nhà bên cạnh. Vì vậy, mái dốc, máng xối, sê-nô, ống đứng và giải pháp chống thấm nên được xử lý ngay từ thiết kế thay vì khắc phục sau khi công trình đã hoàn thiện. Trong bối cảnh quy định về khoảng cách giữa hai nhà, đây là vấn đề dễ bị bỏ qua khi chủ nhà chỉ quan tâm khoảng trống giữa hai công trình. Việc một mái đua được phép vươn theo quy hoạch về một phía cũng không đồng nghĩa chủ sở hữu được sử dụng không gian thuộc bất động sản liền kề.

3.4. Thi công nhà sát bên phải bảo đảm an toàn cho công trình hiện hữu

Khoảng cách đúng trên bản vẽ chưa đủ nếu quá trình thi công làm nứt, lún, nghiêng hoặc ảnh hưởng kết cấu nhà bên cạnh. Khi đào móng, ép cọc, phá dỡ hay thi công sát công trình hiện hữu, chủ đầu tư và đơn vị thi công phải lựa chọn giải pháp phù hợp để bảo đảm an toàn, đồng thời không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu liền kề. Một biện pháp thực tế nên thực hiện trước khi khởi công là khảo sát và ghi nhận hiện trạng nhà bên cạnh, gồm các vết nứt, lún, thấm hoặc hư hỏng đã có; hình ảnh, video và biên bản hiện trạng giúp các bên có cơ sở đối chiếu nếu xảy ra sự cố. Vì vậy, khi tìm hiểu quy định về khoảng cách giữa hai nhà, không nên dừng ở số mét phải chừa mà cần xem cả biện pháp đào móng, chống đỡ, chống sạt và kiểm soát biến dạng trong quá trình xây dựng.

4. Kiểm tra đúng căn cứ giúp xác định khoảng cách xây dựng phù hợp

4.1. Xác định chính xác ranh giới và hiện trạng thửa đất

Trước khi xác định vị trí móng hoặc khoảng cách với nhà bên cạnh, cần biết chính xác ranh giới pháp lý của thửa đất. Tường rào, mép nhà hay mốc sử dụng tồn tại lâu năm trên thực địa không phải lúc nào cũng trùng với ranh giới được thể hiện trong hồ sơ đất đai. Vì vậy, nên đối chiếu Giấy chứng nhận, hồ sơ kỹ thuật, bản đồ hoặc trích lục địa chính và hiện trạng sử dụng trước khi định vị công trình. Nếu số liệu hoặc mốc giới chưa thống nhất, việc đo đạc, xác định lại ranh giới cần được thực hiện trước khi xây thay vì tự lựa chọn một đường ranh theo hiện trạng. Đây là bước nền khi áp dụng quy định về khoảng cách giữa hai nhà, bởi một phép đo khoảng cách dù chính xác về kỹ thuật vẫn có thể sai về pháp lý nếu điểm xuất phát là ranh giới chưa được xác định đúng, đặc biệt với thửa đất đang có tranh chấp hoặc lịch sử sử dụng phức tạp.

4.2. Kiểm tra quy hoạch, chỉ giới và yêu cầu xây dựng tại khu đất

Sau khi xác định ranh giới, cần kiểm tra các điều kiện xây dựng áp dụng cho chính thửa đất thay vì lấy thông số của nhà bên cạnh hoặc một tuyến đường khác làm mẫu. Quy hoạch chi tiết, thiết kế đô thị, quy chế quản lý kiến trúc, chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng, khoảng lùi, mật độ và chiều cao công trình đều có thể tác động đến vị trí được phép xây. Đây cũng là lý do hai mẫu nhà giống nhau nhưng đặt tại hai khu vực khác nhau chưa chắc được bố trí với cùng khoảng lùi hoặc phần kiến trúc nhô ra. Khi xác định quy định về khoảng cách giữa hai nhà, thông tin quy hoạch tại vị trí xây dựng cần được đối chiếu cùng QCVN 01:2021/BXD và quy định có liên quan của địa phương. Cách kiểm tra này giúp tránh tình trạng áp dụng đúng một thông số kỹ thuật nhưng lại không phù hợp với chỉ tiêu quy hoạch của khu đất cụ thể.

Chủ đầu tư cần xác định pháp lý và các quy định xây dựng tại thửa đất. (Nguồn: Sưu tầm)

4.3. Đối chiếu hồ sơ thiết kế với quy chuẩn áp dụng trước khi thi công

Trước khi khởi công, bản vẽ cần được rà soát như một tổng thể thay vì chỉ kiểm tra khoảng cách ghi giữa hai bức tường. Vị trí móng, phần ngầm, tường, mái, ban công, ô văng, cửa, hệ thống thoát nước và các cấu kiện tiếp giáp đều phải phù hợp với ranh giới, chỉ giới và yêu cầu xây dựng của khu đất. Nếu công trình thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn an toàn cháy, thiết kế còn phải đối chiếu yêu cầu tương ứng về công năng, quy mô và giải pháp phòng cháy. Đây là bước biến quy định về khoảng cách giữa hai nhà từ thông tin tra cứu thành phương án có thể áp dụng cho công trình cụ thể. Trường hợp chưa xác định rõ ranh giới, chỉ giới hoặc yêu cầu kỹ thuật, nên làm rõ với cơ quan có thẩm quyền hoặc đơn vị chuyên môn trước khi thi công, bởi điều chỉnh trên bản vẽ thường khả thi hơn xử lý phần công trình đã xây sai.

Hiểu đúng quy định về khoảng cách giữa hai nhà giúp chủ nhà tránh áp dụng một con số chung cho mọi công trình. Trước khi thiết kế, cần xác định ranh giới thửa đất, quy hoạch, chỉ giới, đặc điểm công trình và yêu cầu an toàn có liên quan. Với nhà xây sát bên, các chi tiết như cửa, ban công, mái, thoát nước và biện pháp thi công cũng cần được rà soát để hạn chế ảnh hưởng đến bất động sản liền kề.

TIN TỨC