Tặng cho nhà đất có phải nộp thuế không? Quy định mới nhất
Giải đáp tặng cho nhà đất có phải nộp thuế không? Tìm hiểu trường hợp được miễn thuế TNCN, lệ phí trước bạ và hồ sơ cần chuẩn bị khi tặng cho.
▲Mục lục
1. Giải đáp: Tặng cho nhà đất có phải nộp thuế không?
Khi tìm hiểu tặng cho nhà đất có phải nộp thuế không, nhiều người thường nghĩ rằng chỉ cần không mua bán và không phát sinh tiền thanh toán thì sẽ không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, việc tặng cho nhà đất vẫn làm phát sinh thủ tục chuyển quyền và có thể liên quan đến thuế, lệ phí. Mức phải nộp bao nhiêu hay có được miễn hay không sẽ phụ thuộc vào mối quan hệ giữa bên tặng và bên nhận, giá trị tài sản và quy định áp dụng tại thời điểm sang tên.
1.1. Bản chất pháp lý của việc tặng cho bất động sản
Tặng cho nhà đất là việc người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở chuyển giao tài sản của mình cho người khác khi còn sống mà không yêu cầu bên nhận trả tiền hoặc bồi hoàn. Khác với mua bán, giao dịch này không có khoản thanh toán để đổi lấy nhà đất, nhưng quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản vẫn được chuyển từ người tặng sang người nhận. Theo pháp luật dân sự, hợp đồng tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản và thực hiện công chứng, chứng thực hoặc đăng ký theo quy định đối với từng loại tài sản. Đối với quyền sử dụng đất, hợp đồng tặng cho thuộc trường hợp phải công chứng hoặc chứng thực theo Luật Đất đai 2024.
Về nghĩa vụ thuế, người nhận tặng cho bất động sản có thể phát sinh thu nhập từ thừa kế, quà tặng và thuộc diện xem xét thuế thu nhập cá nhân theo quy định. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định các trường hợp được miễn thuế, chẳng hạn tặng cho bất động sản giữa vợ và chồng, cha mẹ với con, ông bà với cháu hoặc anh chị em ruột. Với trường hợp không thuộc diện miễn, thu nhập tính thuế từ quà tặng bất động sản được áp dụng theo quy định hiện hành. Vì vậy, khi thực hiện tặng cho nhà đất, cần xác định chính xác mối quan hệ giữa hai bên và giá trị tài sản để biết có phát sinh thuế hay không.

Tặng cho nhà đất là hình thức chuyển giao quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản không yêu cầu bên nhận thanh toán. (Nguồn: Sưu tầm)
1.2. Các loại thuế và lệ phí có thể phát sinh khi sang tên
Khi hoàn tất thủ tục sang tên nhà đất được tặng cho, người thực hiện giao dịch nên kiểm tra các khoản tài chính sau:
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN): Đây là khoản thuế đánh trực tiếp vào người nhận tài sản (bên được tặng).
Lệ phí trước bạ: Đây là khoản phí bắt buộc phải nộp khi đăng ký quyền sở hữu, sử dụng bất động sản lần đầu hoặc khi có biến động chủ sở hữu.
Các lệ phí địa chính phụ: Bao gồm phí thẩm định hồ sơ cấp sổ, lệ phí cấp đổi/cấp mới Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và phí trích đo địa chính (nếu có thửa đất tách/hợp hoặc đo đạc lại). Khoản này thường dao động từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng tùy theo khung quy định của từng địa phương.
2. Các trường hợp tặng cho nhà đất được miễn thuế
Khi tìm hiểu tặng cho nhà đất có phải nộp thuế không, nhiều người cũng quan tâm trường hợp nào được miễn và cần chuẩn bị giấy tờ gì để được hưởng chính sách này. Pháp luật hiện hành có quy định miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ đối với một số giao dịch tặng cho giữa những người có quan hệ thân nhân nhất định. Ngoài ra, một số trường hợp đặc biệt còn được áp dụng chính sách miễn lệ phí theo quy định riêng.
2.1. Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với quan hệ hôn nhân, huyết thống
Một trong những trường hợp phổ biến nhất được miễn thuế là tặng cho bất động sản giữa những người có quan hệ gia đình được pháp luật quy định cụ thể. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành, thu nhập từ nhận quà tặng là bất động sản được miễn thuế khi việc tặng cho diễn ra giữa vợ và chồng; cha mẹ đẻ với con đẻ; cha mẹ nuôi với con nuôi; cha mẹ chồng với con dâu; cha mẹ vợ với con rể; ông bà nội với cháu nội; ông bà ngoại với cháu ngoại; anh chị em ruột với nhau.
Điều đáng lưu ý là mối quan hệ giữa hai bên phải thuộc đúng nhóm được pháp luật liệt kê. Chẳng hạn, cô tặng cháu, dì tặng cháu hoặc chú bác tặng cháu không thuộc nhóm quan hệ được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với quà tặng bất động sản. Khi làm thủ tục, người nhận vẫn cần thực hiện hồ sơ khai thuế và cung cấp giấy tờ chứng minh quan hệ nếu thuộc trường hợp xin miễn.

Tặng cho bất động sản giữa một số quan hệ gia đình được pháp luật quy định có thể được miễn thuế. (Nguồn: Sưu tầm)
2.2. Điều kiện miễn lệ phí trước bạ khi tặng cho tài sản
Bên cạnh thuế thu nhập cá nhân, nhà đất nhận tặng cho giữa một số quan hệ thân nhân cũng có thể được miễn lệ phí trước bạ. Theo quy định về lệ phí trước bạ, nhà, đất là quà tặng giữa vợ chồng, cha mẹ với con, cha mẹ nuôi với con nuôi, cha mẹ chồng với con dâu, cha mẹ vợ với con rể, ông bà với cháu và anh chị em ruột thuộc trường hợp được miễn khi đáp ứng điều kiện theo quy định.
Để được miễn, người làm thủ tục cần chứng minh đúng mối quan hệ với bên tặng. Tùy trường hợp, giấy tờ có thể gồm giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, quyết định công nhận nuôi con nuôi hoặc thông tin cư trú và dữ liệu dân cư có thể hiện mối quan hệ. Hiện nay, cơ quan quản lý có thể khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; nếu không thể khai thác được thì người dân có thể phải cung cấp giấy tờ chứng minh quan hệ theo yêu cầu.
2.3. Một số trường hợp được miễn lệ phí theo chính sách riêng
Ngoài trường hợp tặng cho giữa người thân, pháp luật về lệ phí trước bạ còn quy định nhiều trường hợp miễn khác đối với nhà, đất, nhưng không nên mặc định đây đều là trường hợp tặng cho được miễn thuế thu nhập cá nhân. Chẳng hạn, nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết hoặc nhà được hỗ trợ mang tính chất nhân đạo có thể thuộc diện không phải nộp lệ phí trước bạ theo điều kiện tương ứng. Đây là chính sách riêng áp dụng cho từng loại tài sản và đối tượng, không phải quy định miễn thuế chung cho mọi giao dịch tặng cho.
Với các chính sách dành cho người có công, nhà ở xã hội hoặc những trường hợp hỗ trợ đặc biệt khác, người dân cần kiểm tra đúng căn cứ pháp lý và điều kiện áp dụng trước khi xác định nghĩa vụ tài chính. Việc một tài sản thuộc diện được hỗ trợ hoặc ưu đãi về lệ phí cũng không đồng nghĩa toàn bộ giao dịch tặng cho đều được miễn thuế. Vì vậy, khi chuẩn bị hồ sơ sang tên, nên xác định riêng từng khoản thuế, lệ phí và giấy tờ chứng minh để tránh áp dụng nhầm chính sách.
3. Mức thuế và phí phải nộp cho các đối tượng khác
Nếu giao dịch tặng cho nhà đất không thuộc nhóm quan hệ thân nhân được miễn thuế, người nhận vẫn có thể phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính trước khi hoàn tất thủ tục đăng ký sang tên. Trong đó, hai khoản cần quan tâm nhất là thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ. Ngoài ra, tùy hồ sơ và địa phương, người dân có thể phải thanh toán thêm một số khoản phí, lệ phí liên quan đến việc đăng ký biến động.
3.1. Cách tính thuế thu nhập cá nhân 10% đối với trường hợp không được miễn
Đối với trường hợp không thuộc diện miễn, thu nhập từ nhận tặng cho bất động sản được tính thuế với thuế suất 10%. Theo quy định hiện hành, phần giá trị tài sản vượt trên 20 triệu đồng cho mỗi lần phát sinh mới là phần thu nhập tính thuế. Chẳng hạn, nếu giá trị bất động sản được xác định để tính thuế là 2 tỷ đồng thì phần thu nhập tính thuế là 1,98 tỷ đồng và số thuế phải nộp là 198 triệu đồng.
Giá trị bất động sản để tính thuế không đơn giản là giá thỏa thuận giữa hai bên mà được xác định theo quy định về từng loại tài sản. Với đất, giá trị được căn cứ vào bảng giá đất và hệ số điều chỉnh nếu có; với nhà và công trình gắn liền với đất, giá trị được xác định theo giá tính lệ phí trước bạ nhà do địa phương quy định.

Thuế tặng cho bất động sản được tính trên phần giá trị tài sản thuộc diện chịu thuế. (Nguồn: Sưu tầm)
3.2. Mức lệ phí trước bạ 0,5% khi làm thủ tục sang tên
Bên cạnh thuế thu nhập cá nhân, nhà đất thuộc đối tượng chịu lệ phí trước bạ với mức thu thông thường là 0,5%. Số tiền thực tế được xác định dựa trên giá tính lệ phí trước bạ theo quy định chứ không nhất thiết lấy đúng giá trị các bên ghi trong hợp đồng.
Vì vậy, nếu giả sử giá tính lệ phí trước bạ của bất động sản là 2 tỷ đồng thì số tiền tương ứng sẽ là 10 triệu đồng. Riêng những trường hợp tặng cho giữa các quan hệ thân nhân thuộc diện miễn theo quy định thì khoản lệ phí này có thể không phải nộp.
3.3. Các khoản chi phí hành chính phụ
Ngoài hai khoản trên, quá trình sang tên có thể phát sinh phí công chứng hợp đồng, phí thẩm định hồ sơ, lệ phí cấp hoặc cấp đổi Giấy chứng nhận và chi phí đo đạc nếu hồ sơ thực tế có yêu cầu. Mức thu của các khoản này không có một con số chung áp dụng cho mọi địa phương mà phụ thuộc vào loại thủ tục, đặc điểm hồ sơ và quy định của từng tỉnh, thành. Chẳng hạn, phí thẩm định hồ sơ cấp Giấy chứng nhận thuộc nhóm khoản phí do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định, nên mức thu có thể khác nhau giữa các địa phương. Vì vậy, người thực hiện thủ tục nên kiểm tra mức thu tại nơi tiếp nhận hồ sơ để dự trù chính xác tổng chi phí.
Giả sử một người được bạn bè tặng một mảnh đất có giá trị 2 tỷ đồng và giao dịch không thuộc trường hợp được miễn thuế. Với cách tính hiện hành, thuế thu nhập cá nhân được tính trên phần giá trị vượt 20 triệu đồng, tương ứng 198 triệu đồng. Nếu giá tính lệ phí trước bạ cũng là 2 tỷ đồng thì lệ phí trước bạ là 10 triệu đồng. Như vậy, tổng hai khoản chính là 208 triệu đồng, chưa bao gồm phí công chứng, phí thẩm định hồ sơ, lệ phí cấp Giấy chứng nhận và những chi phí khác nếu có.
Việc xác định tặng cho nhà đất có phải nộp thuế không phụ thuộc chủ yếu vào mối quan hệ giữa bên tặng và bên nhận, giá trị bất động sản và trường hợp miễn thuế, lệ phí theo quy định. Những giao dịch thuộc diện miễn cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh quan hệ, trong khi các trường hợp khác có thể phát sinh thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ cùng một số chi phí hành chính khi sang tên. Nắm rõ nghĩa vụ tài chính ngay từ đầu sẽ giúp các bên chủ động chuẩn bị hồ sơ và hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình chuyển quyền.